Ḷng Từ Bi và Con Người

 

Tác giả: Dalai Lama

 

Một câu hỏi quan trọng nằm chôn vùi dưới kinh nghiệm của chúng ta, cho dù chúng ta biết đến nó hay không biết, đó là : Cuộc sống có ư nghĩa ǵ không?

 

Tôi có nghĩ về điều nầy và muốn được chia xẻ với mọi người những ǵ tôi nghĩ, với hy vọng là những điều nầy có thể đem lại ích lợi thiết thực cho những ai đọc qua bài nầy.

 

Tôi tin rằng ư nghĩa của cuộc sống là hạnh phúc. Từ lúc sanh ra đời, mỗi người trong chúng ta đều muốn hạnh phúc và tránh đau khổ. Không một điều kiện xă hội hay giáo dục, hoặc một lư tưởng nào có thể làm lệch lạc sự mong muốn nầy.

 

Từ trong tâm thức của con người chúng ta, tất cả đều muốn được an vui, hạnh phúc. Tôi không biết vũ trụ với vô số tinh tú, ngân hà & thế giới có ư nghĩa ǵ sâu sắc hay không; nhưng ít nhất, chúng ta cũng thấy rơ rằng con người sống trên trái đất nầy có nhiệm vụ làm cho cuộc sống của ḿnh hạnh phúc. V́ vậy, điều quan trọng là khám phá ra điều ǵ sẽ mang lại hạnh phúc nhiều nhất.

 

 Làm thế nào để đạt hạnh phúc.

 

Hăy bắt đầu chia hạnh phúc và khổ đau làm hai phần chánh : Tinh thần, và thể xác. Trong hai phần nầy, tinh thần có ảnh hưỏng nhiều nhất nơi chúng ta.

 

Trừ khi chúng ta bệnh nặng hoặc bị đói khát, cơ thể chúng ta chỉ là phần phụ thuộc trong cuộc sống nầy. Nếu cơ thể tráng kiện, chúng ta không hề để ư đến nó. Tinh thần th́ khác, nó ghi chú mọi việc, dù nhỏ nhặt đến đâu. V́ vậy chúng ta phải hết ḷng cố gắng làm sao cho tinh thần ḿnh được an lạc.

 

Trong kinh nghiệm giới hạn của tôi, tôi thấy rằng sự an lạc tột cùng là khi chúng ta làm tăng trưởng t́nh thương và ḷng từ bi.

 

Lúc mà ta lo cho hạnh phúc của mọi người, là lúc mà chính ta đang hưởng hạnh phúc. Làm tăng trưởng ḷng từ một cách tự động, là làm cho tinh thần được b́nh an. Điều nầy giúp ta dẹp sợ hăi và lo lắng, và giúp ta sẵn sàng đối phó với những trắc trở của cuộc đời. Đây là sự thành công tối hậu trong cuộc sống.

 

Khi mà ta c̣n sống trong thế giới nầy, là ta vẫn c̣n có vấn đề. Trong trường hợp gặp khó khăn, nếu chúng ta đánh mất hy vọng và trở nên chán nản, th́ ư chí phấn đấu của chúng ta sẽ bị giảm đi. Ngược lại, nếu chúng ta nhớ rằng mọi người chung quanh đều phải trải qua đau khổ, th́ cái nh́n thực tế nầy sẽ làm tăng ư chí và khả năng của chúng ta, để chúng ta đối phó với nghịch cảnh.

 

Thật ra, với thái độ nầy, mỗi khó khăn gặp phải, được xem như là một cơ hội ngàn vàng để chúng ta làm tăng trưởng phần tinh thần của chính ḿnh.

 

Do đó, chúng ta phải tranh đấu dần dần để trở nên từ bi hơn, như vậy chúng ta mới có thể phát triển t́nh thương và giúp đỡ những ai đang đau khổ. Kết quả là sức mạnh nội tâm và sự thanh thản của chúng ta được tăng lên.

 

 Chúng ta cần T́nh thương.

 

Lư do tại sao t́nh thương và ḷng từ bi được xem như là điều hạnh phúc nhất, bởi v́ trong tâm khảm mỗi chúng ta đều mong muốn được thương yêu. T́nh thương rất cần thiết cho sự sinh tồn của con người. Đó là mối liên hệ phụ thuộc lẫn nhau rất sâu sắc giữa con người với con người. Không cần biết là người đó có khả năng như thế nào và cho dù người đó có giỏi đến đâu đi nữa, kẻ đó cũng không thể sống sót nếu chỉ có một ḿnh. Một người có thể khỏe mạnh, tráng kiện đến mức tối đa trong một khoảng thời gian nào đó, nhưng một khi ngă bệnh hay lúc quá nhỏ, hoặc quá già, ta vẫn phải cần sự giúp đỡ của những người chung quanh .

 

Sự liên hệ phụ thuộc lẫn nhau là điều căn bản của luật tạo hóa. Không phải chỉ có loài người , kể cả những côn trùng nhỏ bé nhất, không có tôn giáo, hay luật lệ, chúng vẫn phải nương tựa vào nhau để mà được sống c̣n. Cả đến hiện tượng vật chất nhỏ bé nhất cũng phải bị chi phối bởi luật " phụ thuộc lẫn nhau" (interdependence).

 

Những hiện tượng trên trái đất như : mây, biển, rừng, hoa lá cũng được cấu tạo bởi những năng lượng phụ thuộc lẫn nhau. Không có những năng lượng nầy, th́ chúng tan hoại ngay.

 

Bởi v́ đời sống của con người là phụ thuộc lẫn nhau, cho nên đây là một điều tự nhiên khi ai ai cũng cần t́nh thương. V́ vậy chúng ta cần ư thức trách nhiệm của ḿnh trong việc đem lại an vui cho mọi người.

 

Nên hiểu rằng những thiếu thốn hay đau khổ của con người là thuộc về phần tinh thần v́ thế chúng không thể giải quyết được bằng máy móc tinh vi, v́ vậy thật là một điều sai lầm khi ta t́m kiếm hạnh phúc bằng những thứ bên ngoài.

 

Chúng ta nên nh́n lại để t́m kiếm cho đúng thứ mà ta cần cho hạnh phúc.

 

Nếu bỏ qua câu hỏi rắc rối về tạo hóa và sự tiến triển của vũ trụ, chúng ta ít ra cũng đồng ư rằng mỗi chúng ta là một sản phẩm của cha mẹ chúng ta. Thông thường, mỗi chúng ta có mặt nơi đây là v́ cha mẹ chúng ta muốn nuôi dưỡng một đứa con cho đến lúc nó trưởng thành và có thể tự lập. V́ vậy, ngay từ phút đầu thọ thai, t́nh thương của cha mẹ dành cho chúng ta bắt nguồn từ lúc đó.

 

Hơn nữa chúng ta hoàn toàn nương tựa vào sự săn sóc của mẹ chúng ta ngay từ lúc ban đầu. Theo các khoa học gia, tinh thần của người mẹ trong lúc mang thai có ảnh hưởng rất nhiều đến đứa trẻ trong bụng.

 

Sự thể hiện t́nh thương cũng rất quan trọng lúc đứa trẻ ra đời. Ngay từ buổi đầu việc đầu tiên chúng ta làm là t́m vú mẹ, chúng ta tự nhiên thấy gần với mẹ, và mẹ chúng ta phải cảm nhận được t́nh thương đó bà mới có thể lo bú mớm cho chúng ta m ột cách tốt đẹp; nếu bà cảm thấy tức giận hay bực tức th́ sữa sẽ chảy không đều.

 

Kế đến là lúc tuổi khoảng 3 hay 4, đây là khoảng thời gian rất quan trọng cho việc phát triển bộ óc; trong lúc nầy, sự gần gủi săn sóc rất cần cho sự phát triển b́nh thường của đứa trẻ. Nếu đứa trẻ không được ôm vào ḷng, không được tŕu mến thương yêu th́ sự phát triển của bộ óc đứa trẻ sẽ bị hư hao hoặc kiếm khuyết.

 

Đứa trẻ không thể sống sót nếu không có sự chăm nom của người khác, v́ vậy t́nh thương là món ăn cần thiết để nuôi dưỡng trẻ. Hạnh phúc của tuổi ấu thơ, đều nhờ vào t́nh thương, nhờ có t́nh thương, mà đứa trẻ dẹp được những nỗi lo sợ và trưởng thành một cách lành mạnh.

 

Hiện tại có bao đứa trẻ lớn lên trong những gia đ́nh không hạnh phúc. Nếu chúng không được thương yêu trọn vẹn, th́ sau nầy chúng ít khi nào thương được bố mẹ chúng, và thường th́, những đứa trẻ nầy không hiểu được thế nào là thương người khác. Thật là đáng điều đáng buồn!

 

Khi đứa trẻ lớn lên và đến trường, chúng cần sự nâng đỡ nơi thầy, cô. Thầy, cô không phải chỉ có truyền đạt kiến thức mà c̣n phải chịu trách nhiệm về việc chuẩn bị cho đứa trẻ bước vào đời. Học sinh phải cảm nhận được sự tin cậy, và kính trọng, những ǵ chúng học được nơi thầy cô sẽ là một dấu ấn khó phai.

 

Ngược lại, nếu thầy cô chỉ lo dạy về môn học mà không để ư ǵ đến tánh t́nh, hạnh kiểm của học sinh th́ thầy cô đó khó có thể dạy học lâu dài , họ chỉ có thể dạy trong một thời gian ngắn thôi .

 

Cũng như khi một người bệnh, gặp bác sĩ tận tâm, niềm nở, nhất là sự mong muốn họ mau khỏi bệnh, nhờ vậy họ cảm thấy thoải mái với sự ân cần của y sĩ , người nầy sẽ dễ dàng khỏi bệnh. Ngược lại, nếu bác sĩ giỏi nhưng không tận tâm, không ân cần, niềm nở, dù thuốc hay, nhưng v́ bệnh nhân không thoải mái nên việc lành bệnh cũng không mau chóng.

 

Kể cả khi chúng ta nói chuyện thường ngày, nếu có người nói chuyện ân cần, thân mật, th́ tức khắc chúng ta cảm thấy muốn nghe, và muốn tiếp chuyện; câu chuyện sẽ trở nên hấp dẫn hơn, cho dù đề tài không hay. Ngược lại, nếu một người nói chuyện lạnh nhạt hay trả lời nhát gừng, chúng ta sẽ cảm thấy khó chịu và muốn mau mau kết thúc câu chuyện. Từ việc nhỏ cho đến việc lớn, hạnh phúc của chúng ta tùy thuộc vào t́nh cảm và sự quan tâm của người chung quanh.

 

Vừa rồi, tôi có gặp những khoa học gia ở Mỹ, họ bảo là mức độ về bệnh tâm thần ở đất nước họ đă tăng khoảng mười hai phần trăm trong dân số. Trong buổi bàn căi, chúng tôi nhận ra rằng bệnh tâm thần không phải do thiếu thốn vật chất mà ra, mà lư do chánh là v́ thiếu t́nh thương, thiếu t́nh thân ái giữa con người với con người.

 

Qua những ǵ tôi viết trên đây, một điều chắc chắn rơ ràng là : cho dù chúng ta có nhận thức được hay không về điều nầy, sự cần thiết t́nh thương đă nằm sẵn trong huyết quản của chúng ta ngay từ buổi ban đầu. Người lớn và trẻ em đều hướng đến t́nh thương, cho dù t́nh thương đó được mang đến từ một con vật hay từ một người mà b́nh thường ta vẫn xem như là thù địch.

 

Tôi tin rằng không một ai sanh ra mà không cần t́nh thương. Vài trường Triết đă công nhận rằng con người không phải chỉ thuần là thể xác. Tinh thần là chủ động trong việc cảm nhận được cái đẹp, cái quư giá, làm cho chúng ta có thể thương yêu.

 

 Phát triển ḷng từ.

 

Vài người bạn của tôi nói rằng, t́nh thương và ḷng từ bi rất tốt đẹp và kỳ diệu, nhưng chúng không có chỗ đứng trong thế giới của chúng ta, nơi mà ḷng sân hận và thù hằn là một phần của con người, và như vậy chúng ta luôn bị sân hận làm chủ. Điều nầy tôi không đồng ư.

 

Con người chúng ta hiện hữu với h́nh hài nầy trong khoảng gần một trăm ngàn năm. Tôi tin rằng trong khoảng thời gian đó nếu tinh thần chúng ta bị sân hận làm chủ th́ dân số của con người đáng lư phải bị giảm đi. Nhưng cho đến hôm nay, dù có những trận chiến, dân số con người vẫn gia tăng hơn bao giờ hết.

 

Điều nầy chứng tỏ rằng, t́nh thương và ḷng từ vẫn chiếm ưu thế. V́ vậy, những việc không hay là"tin tức", những việc làm từ bi trong đời sống hàng ngày bị coi như là điều tất nhiên, và phần lớn bị lờ đi.

 

Theo kinh nghiệm của riêng tôi, th́ sự thăng bằng về mặt tinh thần và cơ thể mạnh khỏe có liên hệ mật thiết. Sự khích động và tức giận dễ làm chúng ta nhiễm bệnh . Ngược lại, nếu tinh thần yên tịnh và tràn đầy những ư nghĩ tốt lành th́ cơ thể ít có cơ hội bị bệnh hoạn tấn công.

 

Muốn được hạnh phúc chân thật th́ cần phải có một tinh thần an lạc, và để được tinh thần an lạc, cần phải có ḷng từ bi, làm sao để chúng ta phát triển được ḷng từ ? Chỉ nghĩ đến ḷng từ bi thôi cũng chưa đủ, chúng ta phải làm sao để chuyển hóa tâm niệm và hành động của ḿnh trong đời sống hàng ngày .

 

Trước hết, chúng ta phải biết rơ từ bi nghĩa là ǵ. Ḷng từ cũng có nhiều h́nh thức và lắm lúc lẫn lộn với bám víu và ham muốn. Chẳng hạn, t́nh thương của cha mẹ dành cho con cái thường có liên quan đến những nhu cầu t́nh cảm của riêng họ, v́ vậy t́nh thương không được hoàn toàn từ bi. Cũng vậy trong hôn nhân, t́nh thương giữa hai vợ chồng--nhất là lúc ban đầu, lúc mà cả hai chưa rơ những cá tánh sâu sắc của nhau--t́nh thương dựa vào bám víu hơn là đơn thuần thương yêu. V́ dục vọng của chúng ta quá mạnh nên người hôn phối dù có tánh xấu, dưới mắt ta lúc bấy giờ người ấy thật là hoàn hảo. Hơn nữa, ta lại có khuynh hướng khuếch trương những điều tốt nho nhỏ. Do đó, khi mà tánh t́nh một trong hai người thay đổi th́ người kia cảm thấy thất vọng v́ chính tánh t́nh họ cũng có đổi thay. Đây là điều cho ta thấy t́nh yêu được thúc đẩy bởi những nhu cầu của cá nhân hơn là v́ thương yêu kẻ khác.

 

Ḷng từ bi chân thật không phải là một thứ t́nh thương có qua có lại, mà là một sự cam kết chắc chắn dựa trên lư trí. V́ vậy, cho dù kẻ thọ nhận cư xử không tốt, một hành động từ bi thật sự sẽ không hề thay đổi .

 

Dĩ nhiên là phát triển ḷng từ bi chân thật sẽ không phải là một việc dễ dàng. Lúc bắt đầu thực tập, chúng ta nên nh́n vào những điểm sau đây :

 

Dù người đẹp hay người xấu, người dễ thương hay kẻ phá hoại, chúng ta đều là con người như nhau cả. Và v́ là con người nên chúng ta đều muốn hạnh phúc và không muốn đau khổ. Hơn nữa, mỗi người có quyền tự do riêng để tránh đau khổ và hưởng sung sướng. Bây giờ bạn chấp nhận là tất cả chúng ta đều muốn hạnh phúc, và v́ vậy bạn sẽ tự dưng cảm thông được với mọi người và cảm thấy gần gủi họ hơn. Thực tập điều nầy sẽ làm cho tinh thần bạn cảm nhận được t́nh vị tha, và bạn sẽ phát triển được ḷng tôn kính nơi mọi người chung quanh : muốn giúp họ bớt khổ đau. V́ là con người nên ai ai cũng phải trải qua những kinh nghiệm vui, buồn, sung sướng và đau khổ, v́ vậy không lư do ǵ bạn lại không thương được những người có những hành động ích kỷ.

 

Trong khả năng của chúng ta, để thực tập ḷng từ bi, chúng ta phải cần có kiên nhẫn và thời gian. Tận trong tiềm thức của chúng ta, lúc nào cái "Tôi" cũng chiếm ưu thế, và v́ cái "Tôi" đó mà ḷng từ bị giới hạn. Thật ra ḷng từ bi chân thật chỉ được thể hiện khi mà cái "Tôi" bị diệt bỏ. Nói như thế không có nghĩa là chúng ta không làm chi được, cái ǵ cũng có bắt đầu, thực tập và tiến triển là điều có thể làm được.

 

 Làm thế nào để bắt đầu.

 

Để bắt đầu, chúng ta phải loại bỏ sân hận. Như chúng ta đă biết, sân hận là những năng lực t́nh cảm rất mạnh, chúng có thể hoàn toàn áp đảo tinh thần chúng ta. Nhưng chúng ta có thể làm chủ được chúng. Nếu không, chúng sẽ làm cho ta bị điêu đứng và việc t́m kiếm hạnh phúc với một tinh thần thương yêu sẽ khó mà thực hiện được.

 

Trước hết, hăy khám xét xem cái giận có tốt không. Đôi lúc, khi chúng ta chán nản v́ một hoàn cảnh nào đó, cái giận dường như giúp chúng ta mạnh hơn, tự tin hơn và có quyết tâm. Lúc nầy, chúng ta phải kiểm điểm trạng thái tinh thần của ḿnh một cách cẩn trọng. Thật sự cái giận cho ta thêm năng lực, nếu chúng ta khảo sát tỉ mỉ năng lượng của cái giận, ta khám phá ra rằng năng lượng nầy rất là mù quáng : chúng ta không biết được kết quả của nó sẽ là tốt hay xấu.

 

Bởi v́ cái giận che lấp đi phần duy lư của bộ óc. V́ vậy năng lượng của cái giận không thể được tín nhiệm. Nó có sức hủy hoại rất lớn và tạo nên nhiều hành động đáng tiếc. Hơn nữa, nếu cái giận tăng lên đến mức tối đa, th́ một người sẽ trở nên điên loạn, làm những việc có hại cho ḿnh và cho người.

 

Tuy nhiên, chúng ta có thể phát triển một năng lượng khác cũng mạnh nhưng kiềm chế được để mà thích ứng với hoàn cảnh khó khăn.

 

Năng lượng nầy có được phát xuất từ cách cư xử với ḷng từ bi, sự kiên nhẫn và lư trí. Đây là những thuốc giải hiệu nghiệm cho việc chữa trị cái giận. Đáng tiếc thay, bao người hiểu nhầm về những điều nầy, và cho đấy là biểu tượng của sự hèn nhát, yếu đuối. Tôi th́ nghĩ ngược lại : chúng chính là những dấu hiệu cho một sức mạnh nội tâm. Trạng thái tự nhiên của ḷng từ bi là sự dịu dàng, ḥa nhă, mềm mỏng, nhưng có năng lượng rất mạnh mẻ. Những kẻ dễ tức giận là những người thiếu kiên nhẫn, dễ bất an và không ổn định. Do đó, đối với tôi, sự tức giận là một dấu hiệu của yếu đuối.

 

V́ vậy, khi vấn đề xuất hiện, nên cố gắng giữ b́nh tĩnh, với một hành động chân thành cho kết quả được công bằng. Dĩ nhiên là sẽ có những kẻ lợi dụng bạn, khi bạn giữ không bám víu, và hành vi nầy chỉ khuyến khích họ thêm hung hăng, th́ bạn phải lên tiếng cho họ biết quan điểm của ḿnh, và nếu cần th́ t́m biện pháp để đối phó, nhưng tuyệt nhiên hành động không có sự tức giận hay ác ư ẩn bên trong.

 

Bạn nên hiểu rằng, cho dù kẻ đối nghịch đang hảm hại bạn, cuối cùng th́ hành động nầy cũng chỉ gây hại cho chính họ thôi. Để kiểm soát sự trả đũa của bạn v́ íck kỷ, bạn cần phải kêu gọi đến ḷng mong muốn thực tập hạnh từ bi, và nhờ đó mà cố gằng giúp đỡ kẻ kia khỏi bị khổ năo do chính hành động không hay của họ gây ra.

 

Hành động trả đũa thường dựa trên năng lực giận dữ với sự mù quáng cho nên sẽ không có kết quả tốt. V́ thế, khi bạn chọn lựa cách đối phó một cách từ tốn, có ích lợi cho cả đôi bên th́ kết quả sẽ chính xác, có hiệu lực hơn.

 

 Bạn và kẻ thù.

 

Tôi muốn nhấn mạnh rằng chỉ suy nghĩ về : ḷng từ, sự kiên nhẫn sẽ không ích lợi ǵ nếu bạn không thực tập chúng. Muốn thực tập những điều nầy th́ hay nhất là những lúc khó khăn xuất hiện, hăy thử thực tập chúng.

 

Và ai là người cho ta những cơ hội khó khăn để thực tập? Dĩ nhiên là không phải bạn chúng ta, mà là kẻ thù của chúng ta. Họ là những người gây cho ta nhiều khó khăn nhất. Và nếu ta thật sự muốn học hỏi th́ hăy xem kẻ thù như là những người thầy giỏi nhất!

 

 

Người thực tập hạnh từ bi và t́nh thương, cần phải thực tập luôn sự khoan dung, và như vậy th́ , kẻ thù không thể thiếu được. Chúng ta phải cảm ơn kẻ thù, v́ nhờ họ mà chúng ta phát triển được sự an b́nh của tinh thần. Thêm nữa, trong những trường hợp thuộc cá nhân hay công cộng có một thay đổi, kẻ thù cũng có thể trở thành bạn.

 

Sân hận rất có hại, chúng ta cần phải thực tập để làm giảm bớt năng lực của chúng nơi phần tinh thần, nếu không chúng sẽ tiếp tục làm phiền và gây khó khăn cho ta trong việc thực tập sự an lạc. Sân, Hận là kẻ thù thật sự của chúng ta. Đây là những năng lực mà chúng ta cần phải đối phó.

 

Thật là tự nhiên khi chúng ta ai ai cũng muốn có bạn. Tôi hay nói đùa là nếu bạn thật sự muốn ích kỷ, th́ bạn cần phải nên vị tha. Bạn cần phải giúp đỡ, săn sóc mọi người, lo cho họ, làm bạn với họ, mang lại nụ cười cho họ. Kết quả ?

 

Khi mà cần sự giúp đỡ, bạn sẽ t́m thấy bao là người sẵn sàng! Ngược lại nếu bạn không lo ǵ đến hạnh phúc của kẻ khác, sau nầy bạn sẽ là kẻ thua thiệt.

 

Có người nói t́nh bạn hay mang đến căi vă, giận dữ, ganh tyﬠvà tranh dành ? Tôi không đồng ư về điểm nầy. Tôi nhận thấy chỉ có t́nh thương mới mang lại cho chúng ta những người bạn thân đúng nghĩa.

 

Trong xă hội vật chất hiện nay, nếu bạn có tiền và có địa vị, th́ dường như bạn có rất nhiều bạn. Nhưng họ đâu phải là bạn của bạn, họ là bạn của tiền và địa vị của bạn. Khi mà bạn trắng tay, mất hết quyền lực th́ không c̣n t́m ra những người bạn nầy nữa, họ biến mất .

 

Thực tế th́ khi mọi việc hanh thông, chúng ta cảm thấy tự tin và có thể tự lo, chúng ta cảm thấy ḿnh không cần bạn; nhưng khi địa vị và sức khỏe suy dần, th́ chúng ta mới biết là ḿnh lầm. Lúc ấy, ta sẽ biết được ai hữu dụng và ai vô dụng. Và để chuẩn bị cho lúc ấy, để cho có được những bạn tốt, ta cần phải thực tập t́nh vị tha ngay từ bây giờ.

 

Tôi hay nói là tôi lúc nào cũng cần bạn, càng nhiều càng tốt, và mọi người hay cười tôi về điều nầy. Tôi yêu những nụ cười. Có rất nhiều nụ cười, nụ cười mai mỉa, nụ cười gỉa tạo, nụ cười ngoại giao. Có những nụ cười không làm chúng ta hài ḷng, mà đôi lúc c̣n làm ta sợ hăi, nghi ngờ, phải không nào ? Nhưng một nụ cười chân thật mang lại cho chúng ta bao là sự vui tươi, và tôi tin là, đây là đặc điểm của con người. Nếu đây là nụ cười mà ta mong muốn th́ chính chúng ta phải làm sao để cho chúng được hiện diện.

 

 Ḷng từ bi và thế giới.

 

Để kết luận, tôi muốn nói thêm như sau : hạnh phúc cá nhân cũng góp phần không nhỏ trong việc làm cho xă hội con người tốt đẹp hơn.

 

Bởi v́ tất cả chúng ta đều cần t́nh thương, v́ thế khi gặp một người , dù trong trường hợp nào, chúng ta cũng có thể coi người đó như là anh, chị em của ta.

 

Cho dù đấy là một khuôn mặt mới, cách cư xử, cách ăn mặc cho dù có khác biệt, thật ra không có ǵ cách biệt giữa ta và người. Những nhu cầu căn bản tự nhiên của mọi người đều giống nhau. V́ vậy thật là điên rồ khi mà chỉ bám vào những khác biệt bên ngoài.

 

 

Cuối cùng th́ con người chỉ là một và trái đất nhỏ bé nầy là nhà của chúng ta.

 

Để bảo vệ căn nhà của chúng ta, th́ mỗi một người trong chúng ta cần phải kinh nghiệm được ư nghĩa của ḷng vị tha.

 

Ḷng ích kỷ làm cho ta chỉ biết lừa dối và bạc đăi người khác, muốn diệt trừ tính ích kỷ th́ chỉ có cách phát triển t́nh vị tha. Nếu bạn thành thật và có tấm ḷng rộng mở, tự nhiên bạn sẽ cảm nhận được niềm tự tin, hiểu rơ giá trị của chính ḿnh và sẽ không c̣n sợ hăi nữa.

 

Tôi tin rằng mỗi giai cấp xă hội -- b́nh dân, bộ lạc, quốc gia, và ngoại quốc --ch́a khóa cho một thế giới hạnh phúc, an lạc là phát triển ḷng từ bi. Chúng ta không cần phải theo một tôn giáo nào, hay phải tin vào một lư tưởng ǵ, chỉ cần mỗi một người trong chúng ta phát triển hết những đức tính tốt của con người là đủ.

 

Tôi cố gắng cư xử với những người tôi gặp như một người bạn lâu năm. Điều nầy mang lại cho tôi một niềm vui chân chất. Và đây là lúc để chúng ta tạo một thế giới hạnh phúc hơn, an lạc hơn.